مصاحبه ای با سوفیا کاپولا پیرامون فیلم تازه اش

اسیر فیلم های پر هزینه و استودیوهای بزرگ نمی شوم

بانی فیلم-گروه سینمای جهان – وصال روحانی: فرزندان هنرمندان بزرگ همیشه در پیدا کردن راه یک موفقیت مستقل و مدیون شناخته نشدن به پدران سرشناس خود مشکلات عدیده ای داشته اند و یکی از آنها سوفیا کاپولا است. این کارگردان زن آمریکایی سالها است که می کوشد از زیر سایه پدر نامدارش بگریزد و او را فقط دختر فرانسیس فوردکاپولای افسانه ای ندانند بلکه هویت اش را به عنوان یک فیلمساز مستقل نیز مورد تایید قرار بدهند و جدیدترین تلاش او در این زمینه موجب ساخت فیلم «The Beguiled» (گرفتار شده) شده است که در فستیوال اخیر معتبر کن فرانسه در بخش مسابقه به نمایش نهاده شد و ناظران را به یاد اولین توفان موفقیت وی در کن انداخت که در سال ۲۰۰۳ و با ارائه فیلم هوشمندانه و سرشار از طعنه های اجتماعی «گمشده در ترجمه» (گمشده در غربت) حاصل آمد. فیلم های بعدی او با نام های «ماری آنتوانت» (۲۰۰۶) و «The Bling Ring» (۲۰۱۳) جلوه کار قبلی او را نداشتند اما وی حتی به ریاست هیات ژوری کن در سال ۲۰۱۴ نیز منصوب شد و همه این مسائل سبب شده او نگاهی ویژه را به مهمترین گردهمایی سینمایی جهان داشته باشد و کن را خانه آرزوهایش بنامد، کاپولا که ۴۶ ساله شده و طبعاً چیزی فراتر از پدیده زمان ساخت فیلم های اولیه خود شامل «The Virgin Suicides» به شمار می آید، در «گرفتار شده» که براساس رمان سال ۱۹۶۶ توماس پی کالینان با همین نام ساخته شده و پیشتر کلینت ایست وود نیز در سال ۱۹۷۱ نسخه ای از آن را ساخته بود، به سالهای جنگ داخلی آمریکا رجعت می کند و ماجرای دراماتیک گروهی از زنان را نشان می دهد که در یک مدرسه شبانه روزی عصر غرب وحشی و در دنیای فیلم های وسترن زندگی آرامی دارند تا اینکه یک سرباز مجروح نیروهای شمالی (با بازی کالین فارل ایرلندی) از راه می رسد و آرامش آنها را به هم می زند. ببینیم خود سوفیا کاپولا که از امثال نیکول کیدمن کهنه کار و الی فانینگ جوان برای ایفای رل این زنان در فیلم جدیدش سود جسته، درباره ورسیون تازه «گرفتار شده» که خودش اصرار دارد بگوید یک بازسازی نیست، چه چیزهایی برای گفتن دارد.


نسخه سال ۱۹۷۱ «گرفتار شده» را که کلینت ایست وود آن را ساخته است، چگونه فیلمی یافته اید؟
– «آن راس» که طراح صحنه فیلم های من است، دو- سه سال پیش به من گفت حالا که می خواهی فیلمی از روی «گرفتار شده» بسازی، حتماً ورسیون سال ۱۹۷۱ را ببین. به او گفتم هرگز عادت ندارم فیلم های دیگران را بازسازی کنم و می خواهم کاری متفاوت را ارائه کنم. البته فیلم ایست وود را به هر روی دیدم و در نهایت به این نتیجه رسیدم که به رغم بازسازی آن، مسائل را از دیدگاه کاراکترهای زن قصه ترسیم کنم و دیدگاه مردانه آن را کاهش بدهم. زنانی که در یک مقطع سخت تاریخی و در زمان جنگ های داخلی آمریکا تنها و بی یاور مانده اند.
چرا بر این اعتقادید که هرگز نباید یک بازسازی انجام بدهید؟
– برای چه چنین کاری را بکنم؟ یک نفر از روی یک سوژه و یک داستان فیلمی را ساخته و کار را خوب یا بد، تمام کرده است. چرا من مجدداً به دنبال ترسیم آن باشم؟ اگر با این وجود فیلم دیگری را از روی کتاب رُمان توماس پی کالینان ساختم، با این هدف و خاطر جمعی بود که یک وجه تازه را در آن عمده کنم و آن را به شکلی دیگر به تصویر بکشم.
شخصیت مرد اصلی قصه چه رویکردهایی دارد و چگونه و چرا برای ایفای آن کالین فارل را انتخاب کردید؟
– آن مرد باید در درجه اول به لحاظ جسمانی بسیار نیرومند می بود تا تضاد و تفاوتش با زنان باوقار اما کم توان حاضر در قصه بیشتر به چشم بخورد و در درجه دوم باید فرد آرمان گرایی می بود که آمال حرفه ای اش در جریان جنگ به تاراج رفته و دچار سرگشتگی عقیدتی شده باشد. در مورد هنرپیشه های مرد متعددی فکر کردم و با افرادی هم در این ارتباط دیدار و گفت و گو کردم ولی «فرد روس» که مشاور اصلی من است روزی کالین فارل را به من توصیه کرد و وقتی با او ملاقات کردم، دیدم همان مرد قدرتمندی است که نوع حضورش در تضاد با شرایط زنان حاضر در ماجرا و درست در نقطه مقابل آنهاست و این همان چیزی بود که من می خواستم.
چالش های ساخت این فیلم چه چیزهایی بود؟
– من هرگز فیلمی را که متمرکز بر یک زمان خاصی در تاریخ و متعلق به افرادی ویژه باشد، نساخته بودم و آثارم معمولاً مرتبط با زندگی های روز بوده و هر چند «ماری آنتوانت» هم یک استثنا در این روند بود اما آن فیلم نیز یک بازگویی تاریخی صرف نیست. بنابراین سختی و چالش اصلی فراروی من این بود که هم ویژگی های تاریخی این کار را حتماً حفظ کنم و هم مولفه ها و باورهای همیشگی ام را در آن لحاظ نمایم. این یک داستان پیوسته در حال حرکت است و در عین حال سکون های رفتاری خود را نیز دارد. در همین راستا میزان کار من در ارتباط با گروه جلوه های ویژه فیلم نیز بیش از هر چیزی بود که در گذشته آن را تجربه کرده بودم و البته گریزی هم از آن نداشتم.
شما قرار بود نسخه جدید «پری دریایی کوچک» همراه با بازیگران زنده و در یک فرمات کارتونی را نیز برای استودیوی یونیورسال بسازید اما بر اثر اختلافاتی کنار کشیدید. آیا این مسئله باعث دوری فزاینده شما از پروژه های بزرگ و پر هزینه نمی شود؟
– اینها از الزام های هالیوود است. هر چه پول و بودجه ساخت فیلم ها بیشتر می شود مسائل بازدارنده آنها نیز فزونی می گیرد و مدیران بیشتری در کار دخالت و تعیین تکلیف می کنند و به همین سبب است که از پذیرش و ساخت اینگونه فیلم ها معمولاً سر باز می زنم. من در همان پروژه های کوچکتر و کم هزینه تر خودم مجال و میدان فزون تری برای ارائه عقاید و ایده های خود دارم و در اینگونه موارد از خلاقیت های هنری بیشتر می توان استفاده کرد.
در ورسیون شما از داستان «گرفتار شده» چه قسمت هایی از این قصه باید حتماً حفظ می شد تا دیدگاههای شما جاری گردد؟
– بعضی صحنه های فیلم سال ۱۹۷۱ را حفظ و آنها را در ورسیون خود تکرار کردم زیرا مردم نیز خواهان آن بودند و حتی پسرعمویم به من گفت صحنه ای را که در آن کلینت ایست وود یک جسم سنگین لاک پشت وار را به گوشه ای پرت می کند. در فیلم ات حفظ و تکرار کن و به او گفتم که این کار را انجام داده ام. بعضی موارد مثل صدای راوی قصه بر روی فیلم را بسیار کاهش دادم و یک برده سیاهپوست را نیز به کلی از داستان حذف کردم زیرا نمی خواستم وارد آن وادی ها شوم. من زنان قصه را از پس زمینه تصاویر جلو کشیدم و پیشاپیش همگان قرار دادم و این همان چیزی بود که می خواستم برای این ورسیون جدید الزامی بود.
در یک مقطع نزدیک بود قرارداد درازمدتی با پارامونت برای هدایت فیلم های بزرگ و پر هزینه ببندید اما به سبب اختلافات تان با مدیران این استودیو این امر را رها کردید و رفتید. آیا چنان مسئله ای حجم رویکرد شما به آثار پر هزینه و فیلم های بزرگ را کاهش نداده و شما را نسبت به این دست فیلم ها دلسرد نکرده است؟
– پیشتر هم گفتم که هر موقع پای پولی کلان در میان است، تامین کنندگان چنین پولی کمتر اجازه می دهند یک کارگردان آرمان گرا فیلمش را طوری آزادانه بسازد که خودش می خواهد و انواع چیزها را به او دیکته می کنند و بر وجود چیزهایی در فیلم اصرار دارند که به زعم آنها کد توفیق در گیشه ها است. به عنوان عضو خاندان سینمایی کاپولا باید اعتراف کنم کار کردن روی آثار بزرگ و پروژه های سنگین سینمایی کار بسیار سختی است و قسمت دشوارتر قضیه نه جمع آوری بهترین های این حرفه بلکه راضی و خوشحال نگه داشتن مدیران اجرایی استودیوها است که اختیارات زیادی دارند و می توانند از ادامه حیات هر اثر سینمایی جدیدی جلوگیری کنند. من هرگز اسیر اینجور چیزها نمی شوم.
بازگشت به کن فرانسه و جشنواره غیرقابل برابری آن چگونه بود؟
– بسیار سخت و در عین حال شیرین- آنجا از هر نظر زیر ذره بین هستید و کارتان بیش از هر مکان دیگری نقد می شود و فرصت و مجالی برای رهایی ندارید. نمایش دادن کار جدید هنری تان در یک فستیوال بزرگ همیشه کاری سخت است و بخصوص در کن که به عنوان فستیوال نخست سینمای دنیا توجهی ویژه به آن ارزانی می شود، از قضا من نسخه رهایی «گرفتار شده» را که پس از کلی زحمت و بررسی و کنکاش های وسواس وار ادیت و به شکل فعلی اش درآمده بود، برای اولین بار در کن امسال دیدم و کنار تماشاگران عادی این امر را تجربه کردم و به این سبب به واقعه ای ویژه تبدیل شد و به امری که به ارزش های این فیلم در فکر و قلب من افزود. من کن را در اواخر دهه ۱۹۹۰ و اوایل و اواسط دهه ۲۰۰۰ نیز با فیلم های قبلی ام بارها تجربه کرده بودم اما حالا که سنی بیشتر دارم، به این رویداد با احترام و ارزش بسیار بیشتری نگاه می کنم و می دانم که کن و نتایج آن و نوع برخورد مردم و کارشناسان حاضر در آن می تواند سرنوشت یک هنرمند را در همان سالی که به کن گام نهاده است، رقم بزند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *