گفت و گو با فروغ فروهیده نویسنده سریال «هاتف»

انتخاب بازیگران سلیقه کارگردان است نه نویسنده!

بانی فیلم-گروه تلویزیون – مجتبی احمدی: اصولاً ساخت سریال های مناسبتی، مناسبات خاص خودش را دارد. از انتخاب طرح، نگارش فیلمنامه، انتخاب کارگردان و بازیگران و… معمولاً این فرصت در اختیار تیم تولید قرار نمی گیرد تا گروه اثری را با تمام خواسته های مدنظرشان روی آنتن بفرستند و این زمان کم بلای جان بسیاری از آثار دراماتیک است. پرداختن به موضوعی مثل واقعه کربلا و عاشورا و در کنار آن روایت یک داستان ملودرام که بتواند فضای مرتبط با این مناسبات مذهبی را پوشش بدهد قطع به یقین کار راحتی نیست.
داریوش یاری که در کارنامه اش یک اثر موفق و شهیر با موضوع کربلا دارد، به نظر انتخاب موفقی از سوی نعمت چگینی بود. چرا که او با آشنایی کامل با این تیم پشت دوربین ساخت این سریال نشست. تیم بازیگران حاضر جلوی دوربین که به گروه یاری پیوستند هم به لحاظ داشته های بازیگری در آن مقطع و شرایط زمانی، اقتصادی و… چیدمان سنجیده و درستی بودند.
سریال «هاتف» در ۱۰ قسمت تولید و روی آنتن رفت. اما گویا تمام توقعات نویسنده در این اثر تولیدی برآورده نشد. نویسنده سریال «آرام می گیریم» در گفت و گو با بانی فیلم به نکاتی در خصوص مجموعه «هاتف» اشاره کرد که در ذیل از نظر می گذرانید:

 

 طرح اولیه سریال «هاتف» از کجا آمد؟
– آقای حسین تراب نژاد یک طرح اولیه داشتند که در شورای سیما فیلم رد شده بود. قرار شد من این طرح را بارنویسی کنم که البته کار فراتر از بازنویسی بود. تنها مضمون مشترک طرح فعلی با طرح قبلی اختلاس بود. بر این اساس طرحی کاملا جدید به نگارش درآمد.
 قصه واقعی است یا زاییده ذهن نویسنده؟
– قصه به طور ذهنی خلق شده اما با توجه به شرایط جامعه می تواند ما به ازا خارجی هم داشته باشد.
 تغییر کاراکتر از پسر به دختر در ابتدای کار ایده خودتان بود؟
– پیشنهاد تغییر قهرمان قصه از مرد به زن؛ پیشنهاد آقای فریدون فرهودی بود که به اتفاق آقای تراب نژاد در جلسات مشاوره فیلمنامه حضور داشتند.
 سریال از ابتدا برای ده قسمت سیناپس زده شده بود یا…
– بله برای ده قسمت تدارک شده بود.
 در مورد انتخاب بازیگران با شما مشورت شد؟
– خیر به هیچ وجه.
 انتخاب کارگردان چطور؟ با داریوش یاری و سبک کارش چقدر آشنا بودید؟
– بنده هیچ شناختی از آقای یاری نداشتم و به دعوت سیما فیلم و تهیه کننده به این پروژه ملحق شدم.
 سریال روی کاغذ و در اجرا چقدر تفاوت کرد و این تفاوت در چه حد و اندازه ای بود؟
– این تفاوت بسیار فاحش بود. بخصوص در تغییراتی که با آسیب زدن به ساختار فیلمنامه به وجود آمد، اشکال از اینجاست که متاسفانه همه نظارت و مو شکافی های تلویزیون در مرحله نگارش فیلمنامه است و در موقع اجرا و تصویربرداری نظارتی روی آنچه اتفاق می افتد وجود ندارد. چون دیدن راش که تنها کاری است که به عنوان نظارت بر کارگردانی و تولید فیلم انجام می شود گویای اشکالات کارگردانی و ساختاری نیست.
 در فیلمنامه کار در کربلا آمده بود؟
– بله… ولی نه به این شکل با تصاویر بسته در محدوده چندانی از حغرافیای کربلا پیدا نبود.
 چقدر بازیگران انتخاب شده با آنچه نظر ذهنی نویسنده بود مطابقت داشت؟
– بخش اعظم انتخاب بازیگر و هدایت شان تا رسیدن به پرسوناژهایی که در فیلمنامه طراحی شده متکی به سلیقه شخصی کارگردان است نه ضرورت های فیلمنامه. بنابراین فاصله زیادی است بین شخصیت های فیلمنامه و آنچه که بازیگرها ارایه می دهند… ضمن اینکه به طور کلی بازیگرهای این سریال تواناتر از آنی هستند که در این سریال ظاهر می شوند. این نشانه هدایت ضعیف و نادرست کارگردان است. تفاوت سطح و کیفیت بازی ها نشان می دهد که هر بازیگری به سلیقه و توانایی و یا حوصله خود برای پرداخت نقش متکی بوده نه هدایت کارگردان.
 فینال سریال به نظرم در نیامده بود، عین فیلمنامه را ما دیدیم؟
– با تغییرات نادرستی که از آغاز فیلم توسط کارگردان به فیلمنامه تحمیل شده ساختار دراماتیک فیلمنامه آسیب جدی دید و مسیر طبیعی آن تغییر کرد. به شکلی که وقتی به پایان فیلم می رسیم جایی نیستیم که پایان فیلمنامه به دقت برای رسیدن به آن طراحی شده بود. راستش خودم هم از دیدن این پایان برای فیلمنامه ام شرمنده شدم. متاسفانه من مشکل اصلی را ناشی از عدم نظارت فنی و مستمر سیما در مرحله تولید سریال می دانم.
 با زمان پخش سریال موافق بودید؟
– بله.
 خیلی در این سالها پر کار نبودید چرا؟ بعد از «آرام می گیریم» غیر از «هاتف» کاری دست نگرفتید؟
– بله پر کار نبودم و الان نیازی به باز کردن این مبحث نمی بینم. در ضمن بین «هاتف» و «آرام می گیریم» فاصله زیادی نیست.
 این روزها مشغول چه کاری هستید؟
– هنوز چیزی به قطعیت نرسیده.
 قبول داریدآثار تلویزیونی در سالهای اخیر از لحاظ فیلمنامه اوضاع مساعدی نداشته؟ علت چیست؟
– آنقدر ندیدم که قضاوت کنم.
 محدودیت ها و ممیزی ها در این مساله دخیل بوده است؟
– من با محدودیت مشکل سازی که مانع نوشتن یک کار خوب باشد برخورد نکردم.
 با نگارش هم زمان چند فیلمنامه توسط یک نویسنده موافق هستید؟
– بستگی به پتانسیل نویسنده دارد.
 دستمزدها چقدر در کار نویسندگان موثر بوده است؟
– دستمزد فیلمنامه نسبت به هزینه تولید یک سریال به طور کلی بسیار پایین است.
فقط متاسفم برای فاصله بعیدی که بین فیلمنامه و اجرا بود و دیگر هیچ… .
 «هاتف» بازنویسی شد تا اجازه ساخت بگیرد
داریوش یاری در گفت‌وگو با ایسنا درباره سریال «هاتف» اظهار کرد: من و حسین تراب‌نژاد، نویسنده حدود دو سال بود که برای یک طرح گپ‌وگفت‌های زیادی با هم داشتیم. پیش از این سریال، مستند سینمایی «کربلا جغرافیای یک تاریخ» را ساخته بودم و برای آن هم تحقیقات بسیاری داشتم و در این تحقیقات به مفاهیمی مثل تصمیم‌گیری و عدالت‌طلبی رسیدم. من فکر می‌کردم اگر بخواهم این مفاهیم را با زمانه امروز مرتبط کنم با چه طرح و قصه‌ای می‌توانم آن را بیان کنم و در نهایت به طرح کنونی رسیدیم که هیچ شبکه‌ای متاسفانه این طرح را تصویب نکرد. من سر تله‌فیلم «حبیب» هم این مشکل را داشتم تا اینکه در نهایت در سیمافیلم ساخته شد.
کارگردان «هاتف» با اشاره به تغییراتی که بر روی طرح اصلی صورت گرفت، توضیح داد: برای ساخت این طرح از دوستان سیمافیلم خواستم به ما اعتماد کنند تا کار را پیش ببریم. سپس از فروغ فروهیده نویسنده فعلی کار دعوت کردم تا طرح را بازنویسی کند. قهرمان این سریال در طرح آقای تراب‌نژاد مرد بود که ما او را به زن تبدیل کردیم و همچنین با توجه به مسایل روز جامعه شغل خبرنگار را برای وی در نظر گرفتیم تا به نوعی توجه به طیفی باشد که خیلی در جامعه زحمت می‌کشند.
یاری درباره کار کردن سوژه‌های به‌روز با موضوع واقعه کربلا و امام حسین(ع) معتقد است: اگر به «کل یوم عاشورا و کل عرض کربلا» اعتقاد داشته باشیم و آن را بفهمیم سراغ درس‌هایی می‌رویم که از این واقعه باید بیاموزیم. آن روایت تاریخی مثل یک کتاب است که باید به آن مراجعه کرد اما اصل این درس‌ها برای بسیاری از بحران‌ها به ویژه بحران‌های اخلاقی که جامعه دچار آنهاست، نجات‌دهنده است. عاشورا مردانی دارد که در یک لحظه تاریخی تصمیم می‌گیرند و در یک لحظه هم رستگار می‌شوند و جامعه باید با شناخت این مردان این نقاط تصمیم‌گیری را شناسایی کند.
وی با اشاره به شخصیت‌های سریال «هاتف» در پایان یادآور شد: در سریال «هاتف» همه شخصیت‌ها وسوسه می‌شوند و حتی قهرمان اصلی قصه هم وسوسه می‌شود، بسیاری در این وسوسه‌ها تصمیم می‌گیرند که منافع خود را انتخاب کنند و عده‌ای هم تصمیم می‌گیرند که منافع خود را کنار بگذارند و به امام حسین (ع) لبیک بگویند. لبیک به امام به این معناست و اگر امام از دیگران یاری می‌خواهد منظورش این است که آیا کسی هست که دین خدا را یاری کند؟ و هر کسی که طرف حق بایستد دین خدا را یاری کرده است. عاشورا برای ما طنابی است که هر وقت می‌خواهیم نجات پیدا کنیم به آن متوسل می‌شویم که البته در همان حد هم این طناب به ما کمک می‌کند، اما اگر نخواهیم به معرفت برسیم جاهل از دنیا می‌رویم و به چیزی بیشتر دست نمی‌یابیم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *