تهیه کننده فیلم در گفت وگو با بانی فیلم:

برای اولین بار در تاریخ یک قطار را برای «سرو زیر آب» جا به جا کردیم!

گروه سینمای ایران- نسرین بختیاری: محمد علی باشه آهنگر از جمله کارگردانانی است که نگاه خاص و ویژه ای به مسائل جنگ و تبعات آن دارد. باشه آهنگر برای فیلم «ملکه» در ۱۴ رشته کاندید دریافت جایزه شد، اما تنها سه جایزه در بخش های بهترین موسیقی، بهترین طراحی صحنه و لباس و بهترین جلوه های بصری رایانه ای به دست آورد. همان سال خانه سینما بعد از مدت ها بازگشایی شد و ۱۱ تندیس از شانزدهمین جشن خانه سینما به دست آورد. نکته مهم این است که اکثر فیلم های ساخته باشه آهنگر در زمان اکران مورد بی مهری واقع می شوند، اما در طول زمان دیده می شوند. حالا باشه آهنگر بعد از شش سال باز هم به سراغ فیلمی با مضمون دفاع مقدس رفته که حامد حسینی تهیه کننده آن است و برای ساخت آن از مشارکت چندین نهاد استفاده شده است. از جمله نکات جالبی که می توان به آن اشاره کرد، این است که فیلمنامه «سرو زیر آب» ۱۶ بار بازنویسی شده و حدود ۹ هزار متر مربع دکور برای آن ساخته اند و برای اولین بار قطار به جایی به غیر از راه آهن و در کنار دکور برده شده است. اکران «سرو زیر آب» در جشنواره فجر بهانه ای شد تا گفت و گویی با حامد حسینی تهیه کننده فیلم داشته باشیم.

 معمولا سوژه فیلم های محمدعلی باشه آهنگر خیلی ملتهب است و در سینمای جنگ نگاه جدیدی نسبت به مسائل مختلف دارد، به عنوان مثال در فیلم «ملکه» قصه تلاش یک تک تیرانداز و تناقض های وجودی اش را می بینیم و در «بیداری رویاها» نیز به تبعات جنگ در زندگی اسرا و خانواده های آن ها می پردازد. چقدر این دیدگاه در فیلم «سرو زیر آب» لحاظ شده است؟

– این موضوع در فیلم های آقای باشه آهنگر وجود دارد که به شاخه ای از عوامل جنگ می پردازد و کار پژوهشی و تحقیقی روی آن انجام می شود تا بار مستند بودن آن بیشتر شود. فیلم «سرو زیر آب» هم از این قاعده مستثنی نیست و تمرکز و محور قصه ما بر اساس رسته تعاون است که بچه های معراج شهدا زیرمجموعه تعاون جنگ کار می کردند.
 در جشنواره سی و ششم شما رقیبی مثل فیلم «به وقت شام» از ابراهیم حاتمی کیا و «تنگه ابو قریب» به کارگردانی بهرام توکلی دارید. به نظرتان یکی شدن حوزه مقاومت و دفاع مقدس ممکن است امکان رقابت را از شما بگیرد؟
– شاید این نوعی پدیده به حساب بیاید که امسال فیلم های خوب در حوزه دفاع مقدس و مقاومت داریم. ما ژانر دفاع مقدس نداریم، اما اگر آن را ژانر به حساب بیاوریم، «به وقت شام» بیشتر در حوزه مقاومت است. تعریف دفاع مقدس مربوط به جنگ ایران و عراق می شود، اما مقاومت حوزه وسیع تری دارد و دفاع مقدس زیرمجموعه مقاومت قرار می گیرد. «به وقت شام» زیرمجموعه مقاومت می شود و «تنگه ابو قریب» و «سرو زیر آب» زیر مجموعه دفاع مقدس هستند. چندان به این فکر نمی کنم قرار است این فیلم ها گوی رقابت را از ما بربایند، اما خیلی خوشحالم رقبای خوبی داریم و فیلم های قوی در این رابطه ساخته شده است.
 بابک حمیدیان به عنوان بازیگر اصلی فیلم شما در سه فیلم دیگر هم حضور دارد. به نظر شما ممکن است این حضور مداوم در نظر داوران تأثیر منفی بگذارد؟
– شکی نیست که بابک حمیدیان بازیگر خیلی خوبی است و حتما هوشمندانه این فیلم ها را برای بازی انتخاب کرده است و این می تواند امتیاز مثبتی برای او باشد. معمولا به بازیگران فیلمنامه های متعددی ارائه می شود و این بازیگر است که باید به اندازه ای هوشمند باشد و فیلم هایی را انتخاب کند که فکر می کند دیده می شود. مطمئنا داوران این موضوع را مد نظر قرار می دهند و در جشنواره بهتر دیده می شود.
 حتما ساخت این فیلم سختی هایی داشته است؛ کمی از لوکیشن و فضاهای آن بگویید.
– «سرو زیر آب» مراحل سختی به لحاظ تولید داشت. مرحله جذب اسپانسر که خیلی سخت بود و بی مهری هایی به خاطر سنگین بودن مراحل تولید نسبت به آن صورت گرفت و حمایتی نمی کردند. اتفاق بزرگ در «سرو زیر آب» این بود که به دلیل ساخت فیلم، چند ارگان و نهاد را از لحاظ کاری آشتی دادیم. ما توانستیم فارابی، حوزه هنری و شهرداری را کنار هم قرار دهیم و سخت بود. در همین مراحل، انواع و اقسام اصلاحات نسبت فیلمنامه صورت گرفت و تطبیق این اصلاحات با موضوع مد نظر ما، خیلی دشوار بود و به همین دلیل ۱۶ بار بازنویسی شد. از اسم شخصیت ها تا جزئی ترین مسائل به ما اصلاحات خورد و حساب کنید چقدر باید مقاومت ما زیاد باشد تا هم نظرات آن ها را تأمین کنیم و هم از اصالت فیلمنامه دور نشویم. بخش دیگر از سختی های این کار مربوط به تولید و پیش تولید بود و ما حدود ۹ هزار متر دکور ساختیم و بازسازی کردیم، اما معتقدم ارزانترین فیلم دفاع مقدس با این حجم تولید و اقتضای زمان و مکان ساخته شده است. در چهار استان و هشت شهر از جمله تهران، یزد، لرستان و خوزستان این اتفاق افتاد. یکی از کارهای بزرگ و بی سابقه در «سرو زیر آب»، این بود که ما قطار را در لوکیشنی غیر از موقعیت راه آهن بردیم؛ یعنی قطار را به طور کامل کنار دکورمان بردیم. تنها جا به جایی لوکوموتیو و واگن ها سه روز طول کشید و مسئولان ارشد وزارت راه و ترابری گفتند، این اولین بار در تاریخ راه آهن بود که قطار را جایی غیر از موقعیت راه آهن می بریم.
 چقدر این کارها طول کشید؟
– کار ما از ۲۳ دی ماه کلید خورد و سی و یک فروردین تمام شد که ۱۵ روز نوروز هم تعطیل بودیم. در حقیقت پیش تولید سنگین بود، اما تولید زمان کمتری برد. حدود ۱۲۰ نفر پرسنل و ۲۳ بازیگر داشتیم و راه انداختن و هماهنگی این ها خیلی سخت بود. معتقدیم وقتی درباره موضوع شکوهمندی مثل شهید گمنام کار می کنیم، ناچاریم شکوهمند بسازیم؛ یعنی سوژه شما را به سمتی می برد که نسبت به تولید برخورد شکوهمند داشته باشید. همین باعث شد چیزی را دم دستی نگیریم و اگر قرار است معراج شهدا بسازیم، دقیقا عین همان معراج شهدایی باشد که در تحقیقات به آن رسیدیم.
 تدبیری برای اکران فیلم هایی که تا این اندازه به سختی ساخته می شوند، دارید؟… چون فیلم هایی با این حال و هوا مورد بی مهری واقع می شوند و به عنوان مثال، با اینکه فیلمنامه و فیلم «بیداری رؤیاها» خیلی قوی بود، اما در اکران دیده نشد.
– البته معتقدم فیلم ما دفاع مقدس نیست و موضوع انسانی دارد و از ابزاری مثل دفاع مقدس استفاده شده است. محور ما در رابطه با کمال و شکوه انسان است. صحبت شما در مورد اکران درست است و ما از زمان پیش تولید و اکران به این فکر بودیم که تدبیری برای اکران داشته باشیم. این طبیعی است وقتی فیلم دفاع مقدس ساخته می شود، نگاه درست و دقیقی نسبت به اکران آن ندارند؛ شاید علت این باشد که می گوییم مأموریت حاکمیت است که می خواهند فیلمی برای تاریخ مصور کشور بسازند. شاید این طور باشد، اما این مهم است که فیلمساز و تهیه کننده چقدر نسبت به اکران آن دغدغه دارند. از ابتدا که این مسئولیت را به عهده گرفتم، به این موضوع فکر کردم و سعی کردیم به کست عوامل و نقاطی که فکر می کنیم مخاطب را جذب می کند، توجه کنیم. علاوه بر این، بعد از پایان تدوین هم رایزنی های متعددی با پخش کننده ها داشتیم و تقریبا همه آن ها به ما پیشنهاد دادند. به این فکر می کنم با توجه به درام، ترکیب بازیگران و تولید می توانیم اکران خوبی داشته باشیم، به شرطی که تدبیری برای آدم هایی داشته باشیم که می خواهند عمدا به ما بی مهری کنند. فیلم های آقای باشه آهنگر ویژگی خاصی دارد که به علت بی مهری ها شاید در زمان اکران شرایط خوبی نداشته باشد، اما در طول زمان دیده می شوند. اگر قرار است فیلمی خوب باشد و دیده شود، حتما دیده می شود. «سرو زیر آب» حتما دیده می شود، اما اینکه در چه زمانی دیده می شود، اهمیت دارد و ما می خواهیم زمان دیده شدن فیلم را کوتاه کنیم و به زمان اکران برسانیم. اگر بتوانیم بدخواهان را کنترل و لابی ها را بشکنیم، زمان دیده شدن فیلم کوتاه می شود. به هر حال یک تهیه کننده باید تلاش کند بخشی از سرمایه به کار رفته در فیلم برگردد و به همین دلیل اگر در حوزه اکران کمک کنند پول مردم برگردد، هم به بیت المال خدمت و هم به مردم کمک می کنند و علاوه بر این، زمان دیده شدن فیلم کوتاه می شود.
 اگر جمله ای برای مخاطب فجر داشته باشید که بیشتر به دیدن این فیلم علاقه مند شود، چه می گویید؟
– اگر مخاطب دوست دارد در یک درام جذاب به همراه انسان های کاملا زمینی، شکوه انسان را ببیند، «سرو زیر آب» را از دست ندهد.
 دلیل خاصی داشت که فیلم در سکوت خبری ساخته شد؟
– دلیل خاصی نداشت بلکه معتقدم صحبت زیاد این را نشان نمی دهد که کار خاصی انجام می دهیم و یک کار خوب باید خودش را معرفی کند. فکر می کنم فیلم به اندازه ای فاخر و ارزشمند است که صحبت زیاد درباره آن حلاوتی ایجاد نمی کند. علاوه بر این، ما درباره شهید گمنام کار کردیم و اگر حقوق عوامل ضایع نمی شد و نگران آن به لحاظ حرفه ای نبودم، شاید فیلم بدون تیتراژ شروع می شد تا به موضوع فیلم نزدیک تر باشیم؛ به همین دلیل تیتراژ اولمان کامل نیست، اما تیتراژ آخر داریم.

(بازدید: 59)

اشتراک گذاری در:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *