بررسی جایگاه موسیقی و شرایط صنفی آهنگسازان در گفت و گوی بانی فیلم با با فعالان این عرصه - بخش پایانی

موسیقی تماتیک یا اتمسفریک؛ مسئله همین است؟!

بانی فیلم – گروه تلویزیون؛شهرزاد رویائی: در بخش نخست گزارش حاضر، موسیقی متن فیلم ها و سریال ها را از جهت چگونگی تهیه موسیقی، تاثیر آن ها بر فیلم و دغدغه های آهنگسازان در این حرفه مورد بررسی قرار دادیم. از جهت تهیه موسیقی معیارهای مختلفی وجود دارد ، اما در نهایت اینکه موسیقی بر اساس کدام یک از معیارها تهیه شود ، متناسب با شرایط هر فیلم متفاوت است. موسیقی متن با توجه به فیلم  می تواند بر حسب عوامل بسیاری از جمله شخصیت پردازی ، تم فیلمنامه ، رنگ فیلم و مسیر فیلم ساخته شود. آنچه به عنوان تفاوت نظر بین آهنگسازان به نظر آمد ، تفاوت نگاه آن ها به حضور موسیقی در فیلم های امروز نسبت به گذشته است. برخی از هنرمندان معتقد به امکان حضور موسیقی فیلم به شکل برجسته مانند گذشته در فضای آثار امروز بوده اند و به نظرشان حتی در مواقعی موسیقی می تواند از فضای فیلم جلو بزند ، اما عده ای دیگر اعتقادشان به حرکت درونی موسیقی و فیلم بوده است و حرکت موسیقی را جلوتر از فیلم نمی دانند. از طرفی آنچه به عنوان دغدغه از سمت این هنرمندان مطرح می شود ، نارضایتی از میزان دستمزد هاست. اغلب تهیه کنندگان در آخرین مرحله به فکر تهیه موسیقی می افتند و کمترین بودجه را به آن ها اختصاص می دهند. تاثیر موسیقی بر فیلم به نوعی است که همچون الیاف در هم تنیده با فضای کلی فیلم برا مخاطب حس می شود. در بخش دوم نیز در راستای بحث بخش نخست و با تمرکز بیشتر در خصوص مشکلات صنفی آهنگسازان، با کیوان کیارس،مهدی گورنگی و امید کرامتی به گفت گو می پردازیم.

کیارس:
موسیقی باید درون فیلم حل شود

کیوان کیارس آهنگساز متن فیلم ها و سریال هاست. وی برای آهنگسازی فیلم «سلام بر فرشتگان» در جشنواره فیلم فجر منتخب بود. او درباره آهنگسازی متن فیلم به بانی فیلم توضیح می دهد:«اصول اولیه ساخت موسیقی فیلم بر اساس فیلمنامه شکل می گیرد و در ایران بر خلاف این مسیر ، یعنی بعد از ساخت فیلم موسیقی تهیه می شود. به طور درست موسیقی باید به طور موازی از ابتدا با فیلم پیش رود. موسیقی از عوامل بسیار تاثیر گذار در فیلم محسوب می شود. بهترین موسیقی با تصویر و به صورت همراه با فیلم حضور دارد. در موسیقی فیلم های ایرانی مسائل بسیاری باعث دوری اثر از استانداردها می شود. آنچه که من توضیح داده ام در خصوص شیوه درست و منطقی تهیه موسیقی فیلم است. عدم رعایت و دقت در استانداردهای لازم برای موسیقی در سریال های تلویزیون ما نسبت به سینما بیشترمحسوس است». وی در ادامه می افزاید:«در ایران کارگردان های ما گرچه تحصیل کرده اند و واحدهای موسیقی را می گذرانند ، اما به صورت گذرا موسیقی را می آموزند. گاهی کارگردان یک ترک موزیک را برای من می آورد و موسیقی با حس و حال آن ترک را می خواهد. من به عنوان آهنگساز هرچه از او می پرسم که چرا مشابه این موزیک را می خواهی و چه ارتباطی بین این موسیقی و فیلم خود دیده ای ، هیچ پاسخی ندارد. خوب این ها نشان از عدم آگاهی هنرمند است. من همیشه معتقدم موسیقی فیلم نباید به طور مستقل درون فیلم شنیده شود ، بلکه باید همراه فیلم راه بیفتد. در گذشته مثلا قطعه ای از موزارت را می گذاشتند و درخواست ساخت صحنه ای بر اساس این موسیقی داشتند ، اما امروز چنین اتفاقی نمی افتد. امروز همچنان فیلم ها می تواند از موسیقی تماتیک بهره مند شود ، اما در صورتی که سبک فیلم بطلبد و به شکل موسیقی بیرون و سوار بر فیلم حس نشود». او در پایان می گوید:« اولین معضل از نظر من آموزش است. آنهایی که آگاهی و دانش دارند رفته رفته بنا به کهولت سن حضورشان کمرنگ می شود و باید نسل بعدی با قوت بیشتر جا پای آن ها بگذارد ، اما چنین اتفاقی نمی افتد. مشکل ما آگاهی است. مسئله دوم محدودیت های مادی است که مانع حرکات جدی توسط آهنگساز می شود. البته قطعات جدی هم برای فیلم ها ساخته می شود ، اما آن ها انگشت شمار هستند. در حال حاضر بیشتر به موسیقی نمایش ها می پردازم و مشغول فعالیت برای نمایش «چمدان» به کارگردانی فرهاد آییش هستم. همچنین مستند «مرتضی» را نیز سال گذشته ساخته ام».

گورنگی:
اخیرا آهنگسازان بر حسب روابط انتخاب می‏ شوند

مهدی گورنگی آهنگساز سریال های متعددی از جمله «سه دونگ ، سه دونگ»،«بچه های کوچه دوستی» و«هشت بهشت» بوده است. وی درباره موسیقی در فیلم به بانی فیلم توضیح می دهد:«معمولا ابتدا با انتخاب آهنگسازان بر اساس شناخت نسبت به آثار هنری آهنگساز و یا در حالت های جدید بر حسب روابط  کار آغاز می شود. اگر وقت کافی در اختیار باشد آهنگساز سر صحنه دعوت می شود با فضا آشنا می شود و فیلمنامه در اختیار آهنگساز قرار می گیرد. همچنین در آخر بعد از تدوین اولیه یک نسخه از فیلم را در اختیار آهنگساز قرار می دهند و آنجا آهنگساز به طور جدی تر به هماهنگی تصویر و موسیقی می پردازد. پیش از این مرحله ملودی ها به صورت جسته گریخته بر اساس احساس دریافتی آهنگساز است ، اما بعد از این مرحله آهنگساز بر اساس سکانس ها و تایم ها ، به ویژه فیلم های سینمایی که زمان اهمیت بیشتری دارد، ساخت موسیقی نهایی اتفاق می افتد. برای سریال ها اغلب یکسری موسیقی با توجه به قسمت های نخست سریال تهیه می شود و سپس در قسمت های آتی در برخی سکانس ها از بین موسیقی های اولیه برای آن فضا موسیقی را انتخاب می کنیم. متاسفانه برخی به طور کلی بدون رعایت کپی رایت از موسیقی های دیگران استفاده می کنند». وی در ادامه می افزاید: « به نظرم از معضلات اصلی این حرفه نبود رشته دانشگاهی برای موسیقی فیلم است. دانشجویان موسیقی این بخش را در دو  واحد می گذرانند ، اما این مسئله باعث می شود بسیاری از آهنگسازان فیلم آگاهی کافی برای فعالیت در این زمینه نداشته باشند ، در حالیکه همیشه آهنگسازان فیلم از یک آهنگساز خارج از حیطه توانا تر است». او در پایان می گوید:« هر آهنگسازی نمی تواند آهنگساز فیلم شود. شاید موسیقی آهنگساز خارج از این حوزه از جهت موسیقایی بسیار با ارزش باشد ، اما به دلیل عدم آگاهی آهنگساز نسبت به تصویر ، بازی ، رنگ و … ازانطباق کافی با فیلم برخوردار نشده و در نتیجه مخاطب را راضی نمی کند».
او در پایان می گوید:«بزرگترین معضل در این حوزه علاوه بر نبود رشته منحصر به موسیقی فیلم ، قرار گرفتن ما در آخرین مرحله است. همیشه تهیه کنندگان در آخرین مرحله یاد موسیقی می افتند، در نتیجه هم زمان کافی برای رسیدن به کیفیت لازم کم است و هم بودجه کافی برای آهنگساز ندارند. این کمبود بودجه در کیفیت کار بی تاثیر نیست ، چرا که باعث می شود آهنگساز علی رغم میل باطنی اش از سازهای شبیه سازی شده ساز واقعی استفاده کند و از ارکستر بی بهره بماند. وجود موسیقی ساز های ارکسترال و واقعی خیلی بهتر و جذاب تر خواهد بود».

کرامتی:
موسیقی را به رسمیت بشناسید

امید کرامتی آهنگساز سریال های «زمانی برای فراموشی» و «ساعت شنی» در خصوص موسیقی متن فیلم و دغدغه های این راه به بانی فیلم توضیح می دهد:« به طور کلی موسیقی فیلم از زمان تولید شکل می گیرد. گاهی پیش از تولید به فکر موسیقی هستند و گاهی بعد از مرحله تدوین موسیقی را تهیه می کنند. اغلب در مرحله پس از تولید موسیقی ، صدا و تدوین با یکدیگر مرتبط هستند و بهتر است در برخی مواقع همزمان با هم پیش روند. گاهی هم تهیه کننده و یا کارگردان سفارشی می دهند و در نظرشان ایده موسیقایی خاصی دارند. مثلا یک نمونه کاری به ما نشان می دهند و می گویند فیلم ما چنین حس و حالی دارد و چنین حسی در موسیقی فیلم مد نظر داریم. در واقع بنا به شرایط رویکرد ها نسبت به موسیقی آثار متفاوت است». وی در ادامه می افزاید:«متاسفانه اغلب در آخر به فکر موسیقی اثر می افتند و یا در ایام جشنواره همه به فکر موسیقی فیلم هستند. خوب وقتی شما برای موسیقی ۳ ماه وقت بگذارید نتیجه کارتان با نتیجه کار طی یک شب برابری ندارد. من حتی به یاد دارم قسمت آخر سریال روی آنتن بود و من همزمان در حال تهیه و انتخاب موسیقی آن بخش بودم. این مسائل همه ریشه در عدم به رسمیت شناختن موسیقی در مملکت ما است. امروز اگر از هر جهتی آهنگساز با عوامل مشکل پیدا کند  نمی تواند به جایی داد خواهی کند ، چرا که اصلا به رسمیت شناخته نشده است و این باعث تاسف است». او در پایان می گوید:« درباره چگونگی موسیقی فیلم های امروز و اینک آیا تماتیک باشد یا اتمسفریک ، نمی توان به طور قاطع نظر داد. ببینید به طور کلی جوامع شرقی به کارهای ملودیک علاقه دارند و این موضوع ریشه در فرهنگ آن ها دارد. به همان نسبت در غربی ها چنین احساسی کمتر دیده می شود. سریال هایی که مضمون خانوادگی دارد بهتر است ملودیک باشد اما اگر سبکی خاص دارد که با فضا سازی همراه است ، باید موسیقی اتمسفریک باشد. در سینمای غرب فضاسازی بیشتر است و در نتیجه موسیقی اتمسفریک جذاب است.اگر می خواهیم به شکل غربی ها موسیقی بسازیم باید فیلممان هم غربی باشد. به نظرم از جمله اتفاق های خوب سینما وتلویزیون ما رشد و گسترش در قالب فرهنگ خودمان است».

اشتراک گذاری در:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *