گفت وگو با افشین هاشمی،کارگردان فیلم

چطور ماجرای پلاسکو به «خاله قورباغه» راه یافت؟!

بانی فیلم، گروه سینمای ایران: چهارمین فیلم افشین هاشمی یک فیلم کودکانه است. بر خلاف فیلم های قبلی اش که در فضایی جدی و بزرگسالانه ساخته شدند، «خاله قورباغه» یک فانتزی خوش رنگ و لعاب است که کاراکترهایش همگی عروسک هستند. فیلمی که اقدام به ساخت و امید به اکران موفق آن در شرایط امروز سینمای ما با حکمرانی کمدی های سطحی و دست اندازی های منفعت طلبانه دل شیر و طبع هنری می طلبد.
بویژه اینکه «خاله قورباغه» نسبت به عروسکهای بادوامی مثل کلاه قرمزی، مهجور بوده و مخاطب بزرگسال نیز در مقام کودک دیروز کمتر ارتباط عاطفی با آن برقرار می کند.
فیلم بعد از دو هفته چشم به نیم میلیاردی شدن دارد و بیش از ۹۰ سینما آنرا روی پرده دارند که برای چنین اثری با یک درام و ساختار ویژه کودکان، قابل قبول به نظر می رسد.
با افشین هاشمی کارگردان این فیلم گفت وگویی داشتیم که در ادامه می آید.

 شخصیت خاله قورباغه مثل برخی از عروسک‌های معروف نمایشی؛ مثلا کلاه قرمزی و… خیلی روشن نیست. چرا این شخصیت را برای برعهده گذاشتن بار یک فیلم بر دوشش انتخاب کردید؟
-اول این نکته را توضیح دهم که آنچه اکنون در فیلم «خاله قورباغه» می بینیم، مستقل است و قصه‌ خودش را دارد؛ مادربزرگی که تنهاست و فرزندانش کنارش نیستند و نوه‌هایش به دیدارش می آیند و از این منظر هیچ وابستگی یا نیازی به پیشینه ندارد.  بچه‌ های امروزی او را با همین هویت روشن و مستقلی که به او معرفی می شود، می‌شناسند اما برای پدران و مادران به عنوان بچه‌های دیروز – پیشینه‌ او را در فیلم «گلنار» و مجموعه‌ تلویزیونی «خاله قورباغه» در ذهن دارند. وجوه مشترکی مثل پرحرفی و با نمکی و… در آنها وجود دارد و البته هر خاله‌ دیگری هم بود – خاله بره، خاله مارمولک و…. – می‌توانست این ویژگی‌ها را داشته باشد؛ حالا این‌جا برای کسانی که آن خاطره‌ پیشین را دارند، لایه‌ای دیگر به لذت‌شان افزوده می‌شود.
 طرح اولیه‌ قصه از کجا آمد؟ از همان فیلم قبلی، یا مجموعه‌ تلویزیونی؟
-قصه از ابتدا وجود داشت و خانم فرشته طائرپور که تهیه‌کننده‌ فیلم هم هست آن را نوشته بود که شخصیت اصلی را از محبوبیت همان فیلم و مجموعه آورده بود؛ البته با هویتی مستقل. از جایی به بعد من به گروه اضافه شدم. برای دو پنجم پایانیِ  فیلمنامه – از جایی که به قول تهیه کننده فیلم پسرانه و ماجراجویانه می‌شود – که بعد تبدیل به مسئولیت کارگردانی شد.
  قرار بود مسعود کرامتی در ساخت فیلم حضور داشته باشد. چرا این اتفاق نیفتاد و او به عنوان مشاور کارگردان حضور داشت؟
-مراحل پیش از ساخت و بازنویسی فیلمنامه طول کشید و ایشان از قبل متعهد به کاری دیگر بود. باتوجه به همکاری قبلی‌مان در  فیلم «گذر موقت» پیشنهاد کردند من کارگردانی را به‌عهده بگیرم.
  فکر می‌کنید ما چرا سراغ عروسک‌ها در سینما نمی رویم، در حالی که می‌توانند جادوگرانه به موفقیت یک اثر کمک کنند؟
-به نظرم تعداد تهیه‌کننده‌هایی که هم تخصص و هم علاقه به حوزه‌ کودک و کار عروسکی داشته باشند کم است. البته اگر هم باشند باید دید چه تعداد فیلمنامه‌ خوب در این حوزه بهشان پیشنهاد می‌شود.
 در کار با عروسک‌ها نسبت به کار با بازیگران زنده با چه چالش‌هایی روبه‌رو بودید؟
-اتفاقا یکی از لذت‌بخش‌ترین بخش‌هایش کار با عروسک‌گردانان بود. در کار با بازیگر گاهی پیش می‌آمد که در ذهن من بازیِ بهتری از آن‌چه بازیگر مقابل دوربین اجرا می‌کرد وجود داشت، اما در کار با عروسک‌ها من با چند بازیگر نخبه سرو کار داشتم که نه ‌تنها ایده‌های من را به‌خوبی مقابل چشم پدیدار می‌کردند، بلکه گاهی ایده‌های بهتر و جذاب‌تری هم به خواسته‌ من اضافه می‌کردند؛ همان‌کاری که بازیگران خلاق می‌کنند.
 در فیلم «خاله قورباغه» مسائل مهمی مثل شناخت ارزش آثار تاریخی، حفظ میراث فرهنگی و نباختن آنها در قبال چیزهای ناچیز و… مطرح می شود. فکر می‌کنید فیلم و سینما چه تاثیری در فرهنگ‌سازی در مورد چنین موضوعاتی دارند؟
-بعضی تاثیرات، آن‌هم برای کودک آنی نیستند، اما در جایی از ناخودآگاه ذخیره می‌شود. یک نوجوان ۱۵ساله کاملا این موضوعات را می‌فهمد، اما بچه‌ چهارساله دریافتش متفاوت است. او گنج را همان گنج می‌داند. شاید هم برای خودش آن را شبیه‌سازی ‌کند با چیزهایی که دارد؛ مثلا اسباب‌بازی‌هایش. اما حس عاطفی به این قصه و موضوع، به‌خوبی در پس ذهنش ثبت شده است. همه فیلم‌ها بخصوص فیلم‌های کودکان که در مورد مسائل اخلاقی مثل درستکاری، راستگویی، حفظ داشته‌ها، شجاعت و… است، همینطور هستند و قرار نیست بعد از دیدن فیلم مثلا پسربچه یکدفعه شجاع شود، بلکه دانه‌ای در ذهنش کاشته می‌شود که با کودک رشد خواهد کرد.
 ایده حضور بچه‌قورباغه‌ معلول در فیلم که با هوش و تلاش خود آن کاستی را جبران می کند و شخصیت‌پردازی‌های مختلف دیگر بچه‌ها، از کجا آمد؟
-این مسایل و توجه به مشکلات کودکان از دغدغه‌های همیشگی تهیه کننده فیلم است. همه‌ این شخصیت‌ها از ابتدا در فیلمنامه وجود داشت. پس از حضور من یکی – دو شخصیت را از فیلمنامه حذف کردیم. تنها شخصیتی که در فیلمنامه تغییر کرد، سلطان – بچه بامعرفت تهرانی – بود که عده‌ای را نجات می دهد. حادثه‌ پلاسکو در روزهای پیش‌تولید اتفاق افتاد و بغضش در گلوی‌مان بود. این بود که سلطان شد بچه‌ای که دوست دارد آتش‌نشان شود و لباس‌ آن‌ها را می‌پوشد و اوست که برای نجات خاله می‌رود و البته مثل آتشنشان‌ها در چاه سمسار گیر می‌افتد.
 پیش‌بینی شما برای فروش چطور بود و حالا وضعیت گیشه‌ فیلم «خاله قورباغه» چگونه است؟
-واقعا فیلم ما در زمان بدی اکران شد. تعطیلی مدارس، وضعیت اقتصادی نامناسب، افسردگی عمومی و… . فیلم دیدن و تفریح خانوادگی نشاط و شادی و انگیزه می‌خواهد؛ چیزی که این‌روزها هیچ نشانی از آن در جامعه نیست. مخاطبان ما کودکان هستند که حتما باید همراه بزرگترهاشان به سینما بروند و با فیلم‌هایی که دختران و پسران جوان مخاطب آن هستند، فرق دارد. رفتن یک خانواده به سینما حتما نیاز به امنیت ذهنی و امنیت اقتصادی دارد. امروز در وضعی هستیم که در گوشه‌ای آب نیست، برق نیست، ناامنی هست و… در نتیجه نمی‌توانم پیش‌بینی کنم تا آخر فیلم چطور می‌فروشد، اما تا امروز با توجه به این شرایط فروش نسبتا خوبی داشته‌ایم.
 نوستالژی‌هایی در فیلم «خاله قورباغه» به کار برده شده که بچه‌های امروزی شاید با آن غریب باشند؛ مثل کیسه و سفیدآب حمام، عینک ریبن و… .در این مورد توضیح دهید.
-فرض کنید ما فیلمی از دوره قاجار، صفوی و… ببینیم. قطعا چیزهایی در آن وجود دارد که آن را ندیده‌ایم و برای‌مان آشنا نیست، ولی می‌تواند جالب باشد. امروز هم نوه‌های فیلم پیش همان مادربزرگی می‌روند که کیسه و سفیدآب می‌زند و بچه‌های امروزی با این چیزها از طریق فیلم آشنا می‌شوند یا برایشان سوالی ایجاد می‌شود که بزرگتر همراهشان مجبور می‌شود پاسخ دهد. این همان بخش آموزشی فیلم است. فیلم می‌تواند سوال ایجاد کند و کودک جواب را پیدا خواهد کرد.
 اگر بازهم کار عروسکی به شما پیشنهاد شود، حاضر هستید با همین شرایط فعلی دوباره کار کنید؟
-چراکه نه؟! امروز تجربیات بیشتری از قبل دارم پس اگر فیلم بعدی‌ای باشد بی‌تردید بهتر خواهد شد و مشکلات کمتری خواهیم داشت.

اشتراک گذاری در:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *