عزیزالله حاجی مشهدی

چگونگی ترکیب هیات انتخاب جشنواره فیلم فجر

با توجه به چند دوره حضوردر هیات انتخاب جشنواره فیلم فجر و همچنین حضور مستمر در هیات های داوری چند جشنواره دیگر طی سه دهه گذشته ، همواره بر این عقیده بوده ام که به راستی کار «انتخاب» فیلم ها در مقایسه با «داوری» همان آثار، بسیار دشوارتر است. در انتخاب فیلم ها، برسر بود ونبود تعداد قابل توجهی از آثار شرکت کننده در جشنواره بحث ها وچالش های جدی وجود دارد و گاه حذف یا کنار گذاشتن یک یا دو اثر، در یک دوره از جشنواره که اهمیت آن برای صاحبان آثار،از نامزد شدن در یک بخش یا گرفتن و نگرفتن جایزه نیز مهم تر است ، به موضوعی مناقشه برانگیز بدل می شود و به ویژه بازتاب رسانه ای چنین عملکردی به همراه اعتراض ها و گلایه های مستقیم یا غیر مستقیم صاحبان آثار ، همواره به نوعی جوسازی منجر می شود که در مجموع مطلوب و مورد پسند دست اندرکاران یک جشنواره به ویژه دبیر جشنواره نخواهد بود.
در جریان گزینش و معرفی هیات انتخاب جشنواره ای مثل جشنواره فیلم فجر، اگرچه به طور معمول حرف آخر را دبیر جشنواره می زند، اما برخی توصیه ها و سفارش های مصلحت اندیشانه وخیرخواهانه ازسوی برخی مشاوران یا افراد مورد وثوق دبیر جشنواره نیز در چینش ترکیب نهایی این هیات و نیز هیات داوران که به ظاهر از حساسیت بیش تری برخوردار است ، بسیار موثر خواهد بود.
به طور معمول و متعارف انتظار می رود که در معرفی هیات انتخاب جشنواره فیلم فجر، وزنه نیروهای غیر دولتی و مدیران شاغل در وزارت ارشاد ، بسیار سبک تر از اعضای تخصصی ومستقل این هیات باشد و بیشترین تاکید بر این است که خیلی بهتر خواهد بود که تا حدودی مشابه هیات های انتخاب یا داوری جشن خانه سینما، این اعضا از میان اصناف سینمایی برگزیده شوند. حضور برخی چهره های به نسبت معروف و فعال در عرصه های اجتماعی با پیشینه مطالعات روانشناسی یا جامعه شناسی و گاه حتی مناصب سیاسی که به طور معمول ممکن است گاه سابقه تدریس در دانشگاه نیز داشته باشند ، شاید در جمع هیات های انتخاب و داوری فیلم ها چندان مناسب نباشد و استفاده از این چهره ها تنها به عنوان مشاور دبیر جشنواره یا عضو رسمی یا مشورتی ستاد برگزاری جشنواره ،در برخی تصمیم گیری های کلی تر- از جمله تبیین سیاست های جشنواره – شاید مناسب تر باشد.
در ترکیب هیات انتخاب سی وششمین جشنواره ی فیلم فجر، شاید درنگاه اول، حضور سینماگران و فیلمسازان پررنگ تر به نظر برسد ، اما با نگاهی دوباره درمی یابیم که درست مثل بسیاری از دوره های گذشته ، تلاش شده است تا دست کم دو یا سه مدیر دولتی فعال در مجموعه معاونت سینمایی یا تلویزیون ، در این جمع حضور داشته باشند . به همین دلیل ، امسال ، در عمل در این ترکیب سه کارگردان سینما، سه مدیر دولتی و یک تهیه کننده برای انتخاب نهایی فیلم ها در کنار هم نشستند. مشکل اصلی چنین جمعی، نبود برخی چهره هایی است که برای مثال در زمینه های فنی فیلم (از جمله فیلمبرداری ، تدوین وحتی بازیگری و…) چهره های شناخته شده ای هستند و از فضای سینما و فیلمسازی نیز شناخت خوبی دارند. اگرچه خیلی اعتقاد دارند که از چنین افرادی که کارشان جنبه های تخصصی تری دارد ، تنها باید در هیات داوری استفاده شود. حضور دست کم یک عضو از اعضای شناخته شده انجمن منتقدان یا انجمن مدرسان سینما نیز می توانست به چنین ترکیبی ، آب و رنگ کارشناسانه تری ببخشد که البته وجود یک یا دو کارگردان در ترکیب هیات انتخاب این دوره که در سال های دور، کارشان را با نوشتن نقد فیلم در سینما آغاز کرده اند ، تاحدودی می تواند این خلاء را برطرف سازد و توجیهی مناسب به حساب آید.
به هر تقدیر هیات انتخاب با هر ترکیبی ،همواره وظیفه ای دشوار و سنگین برعهده دارد و در عمل ، بود و نبود بسیاری از فیلم ها در میان فیلم های انتخاب شده نهایی برای بخش مسابقه جشنواره ، به نوع نگاه و انتخاب همین جمع ۷ نفره مربوط می شود.
در خصوص کنار گذاشته شدن فیلم دچار حاشیه سازی شده «آشغال های دوست داشتنی» (ساخته محسن امیر یوسفی- ۱۳۹۱) نیز باید دید که آیا این کار در میان دیگر فیلم های ارایه شده به هیات انتخاب این دوره از جشنواره حضور داشته است یا نه؟ تنها در این صورت می توان حذف آن را متوجه تصمیم چنین هیاتی دانست. در غیر این صورت ، به احتمال زیاد ، ممکن است در اصل دبیرخانه جشنواره ، بنا بر هر دلیل مصلحت اندیشانه ای از ارائه فیلم به هیات انتخاب خودداری کرده باشد که در چنین موردی، همیشه توضیحات دبیر جشنواره می تواند روشنگر باشد.
منتقد فیلم ومدرس سینما

(بازدید: 71)

اشتراک گذاری در:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *