برلیناله 2016؛ کلکسیونی از موضوعات گوناگون

از جنگ‌های استقلال تا رنج کارگران معدن

بانی فیلم – گروه سینمای جهان – وصال روحانی: در شصت و ششمین دوره فستیوال فیلم برلین آلمان که از پنجشنبه ۲۲ بهمن تا یکشنبه ۲ اسفند ماه برگزار می‌شود، فعالیت‌ها و موضوعات مختلفی در دستور کار قرار دارد و همین مسئله سبب شده ویتر کاسه لیک مدیر ۱۶ سال اخیر دومین فستیوال عمده فیلم جهان اهداف و مقاصد این گردهمایی را برآورده شده توصیف کند و بگوید که یک بار دیگر برلین باعث رضایت دارندگان انواع ذائقه‌ها و سلایق شده است.
در فستیوال امسال هر گونه فرهنگ و هر موضوعی نمود دارد و هیچ چیز از نظرها دور نمانده است. جنگ‌های داخلی، مهاجرت‌های اجباری به این سو و ان سوی جهان و تحمیل شرایط بد کاری و شغلی به کارگران در نقاطی از جهان، از دستمایه‌های رایج در فستیوال امسال هستند و نه فقط این تم‌ها در قسمت‌های ۶ گانه جشنواره حضور و جلوه دارند بلکه در سلسله بحث‌ها و جلسات بررسی فیلم‌ها، کارگردانان و صاحب نظران درباره این مصادیق و نگرانی‌ها با مردم جهان سخن می‌گویند و مسایل خطیر اجتماعی را در بافت فیلم و سینما تجزیه و تحلیل می‌کنند.
ناآرامی‌های شرق آسیا
از هر ژانر و از هر گونه و تفکر و روش کار سینمایی می‌توان نمونه‌هایی را در «برلیناله ۲۰۱۶» مشاهده کرد. یکی از فیلم‌های جشنواره امسال یک کار مستند به نام «تا آنگ» ساخته وانگ بینگ چینی است که زندگی رایج و اتفاقات روزمره را در جامعه‌ای نا آرام و آشنا در شرق آسیا به نمایش می‌گذارد. سالها است که قوم تاآنگ‌ها به قصد کسب استقلال و خود مختاری با سربازان دولت برمه در نقاطی نزدیک به مرز چین می‌جنگند و این امر سبب شده زنان و کودکان این منطقه و وابستگان غیر مسلح تاآنگ‌ها برای زنده و سالم ماندن راهی دره‌های منطقه و بخش‌های بکرتر سرزمین تاآنگ شوند و امنیت خود را در آن جا بجویند و فیلم جدید وانگ بینگ داستان آنها و گرفتاری‌هایشان است.
پی‌آمدهای خلاء قدرت
در یک فیلم سیاسی اجتماعی دیگر به نام «City of Jade» نیز میدی زی در مقام کارگردان نگاه ویژه خود را به مسایل کشور برمه دارد و یک بار دیگر این کشور در مرکز توجه قرار گرفته و این مرتبه مشکلات کارگران معادن یک شهر کوچک صنعتی در این کشور همیشه ملتهب شرق آسیایی به نمایش گذاشته می‌شود. در این فیلم نه فقط رویارویی ارتش برمه با قوای موسوم به ارزش آزاد و استقلال طلب کاچین ترسیم می‌شود بلکه بینندگان به درون زندگی خطیر و طاقت فرسای کارگران منتقل می‌گردند. در این شهر کارگران معادن به مشکلاتی جدی برخورد کرده‌اند زیرا صاحبان صنایع و معادن منطقه آنجا را رها کرده و کارخانه‌های خود را موقتاً بسته‌اند و مردان جوان و رفاه طلب منطقه در خلاء قدرت به وجود آمده در آنجا می‌کوشند با کارهای مختلف برای خود کیسه‌ای بدوزند و سرمایه‌ای بیاندوزند و طریق انتخابی آنان فروش مواد مخدر در منطقه و رواج دادن هر چه بیشتر این عارضه بزرگ عصر فعلی است و استدلا‌ل‌شان این است که رویکرد به این مواد غم و رنج کارهای سنگین و مشاغل دشوار را در منطقه کاهش می‌دهد! با این اوصاف این بار خطر جدی مرگ است که انسان‌ها را در این منطقه تهدید می‌کند.
یک مسئله، یک سؤال
چه چیزهایی مردم را به سمت مشاغل جانکاهی چون کار در معدن و کند و کاو در کوهپایه‌ها به قصد رسیدن به مواد ناب معدنی می‌کشاند؟ این موضوع را سالومه لاماس فیلمساز پرتغالی در فیلم جدیدش به نام «الدورادو XXI» مورد بررسی قرار می‌دهد و به واقع دستمایه او در این فیلم چنین مسئله و سؤالی است. وقایع این فیلم در کشور پرو در آمریکای جنوبی و در شهری به نام لارینکانادا می‌گذرد و این مکانی است که در ارتفاع خیره کننده ۵۱۰۰ متر از سطح دریا قرار دارد و در مقابل یک معدن قدیمی طلا واقع شده است. این به واقع بهانه و وسیله‌ای برای ترسیم یک دنیای بدبینانه و یک زندگی پر محنت کارگری در قرن بیست و یکم است و هر چند باور شهری با چنین موقعیت دشوار اقلیمی بسیار سخت است و معمولا در ارتفاعی این قدر بلند شهرسازی نمی‌کنند اما این داستان و وسیله‌ای برای بیان و تشریح رنج‌های کارگران و به ویژه کارگران معادن است که همیشه زندگی‌های پررنجی داشته‌اند. فیلم «الدورادو» به واقع نشانگر معضلات پایان ناپذیر و ظاهراً حل نشدنی کارگران معدن‌ها در سراسر جهان است که در جاهایی بیشتر و در جاهایی نیز کمتر است.
تفاوت‌های طبقاتی در ساحل
امسال در برلین شاهد فیلم «هاواری» ساخته فیلیپ شفنر نیز هستیم و این فیلمی است که دستمایه و دغدغه آن مشکلات مهاجران و رنجی است که برای جا افتادن در محیط‌های جدید زندگی‌شان متحمل می‌شوند. آنچه ما در این فیلم می‌بینیم و بر روی آن تمرکز و تشریح می‌شود تا گره‌های کار مهاجمان و راههای حل مشکلات آنها تا حدی هویدا شود، در ساحل آرام مدیترانه گرفته شده و تقابل و تفاوت‌های دو وسیله نقلیه مستقر در آب و همچنین دخالت‌های گارد ساحلی نشان می‌دهد مهاجران هم رنج زیادی می‌برند تا با قایق‌های حقیرانه خود به مقصد برسند و در کشور تازه خود مستقر شوند و هم تفاوت سطح زندگی‌شان با سطح زندگی دیگران و به ویژه افراد متمول و آسوده‌ای که کشتی‌های بسیار گرانبها و لوکس خود را در دریا و نزدیکی‌های ساحل در معرض نمایش می‌گذارند و پُز آن را می‌دهند، فراوان و غیر قابل وصف است.

اشتراک گذاری در:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *