نقدی بر فیلم سینمایی «متری شیش و نیم»؛ نزدیک به واقعیت

برومند شکری

 

چند موضوع مهم را می توان از فیلم سینمایی «متری شیش و نیم» استخراج کرد. خشونت پلیس در مقابل مجرم، وضع اسف بار اعتیاد در ایران، حرفه سخت پلیس بودن و خلافکاری که چنان به خانوده وابسته است که خود را قربانی آنها می کند! و سعید روستایی به اندازه وسعی که داشته، به هر کدام از آنها پرداخته است.

قبل از هر چیز باید اعتراف کنم با دیدن فیلم، این امید در من زنده شد که در دهه نود شمسی شاهد یک تحول متعالی در صنعت سینمای ایران هستیم. سینمایی که نه به طنزهای آبکی می پردازد و نه زن و مسائل جنسی را واسطه کشانیدن مخاطب به سینما قرار می دهد!

این سینمای نوظهور که با پدیده هایی چون نوید محمدزاده در حال رشد و بالندگی است، بی شک حاصل باوری بود که مردم در همه شرایط سخت و بحرانی به سینما داشتند و صندلی آن را هیچگاه ترک نکردند. در یک کلام این سینما افق باورهای مردم بود…

«متری شیش و نیم» که در سبک رئالیسم ساخته شده است، به یکی از ملتهب ترین مسائل روز ایران یعنی اعتیاد و باندهای قاچاق پرداخته است. بحرانی که قتل های وحشتناک، تن فروشی، بی خانمانی و دهها مشکل دیگر را در لابلای شاخ و برگ خود پنهان کرده است و عمده این مشکل نیز به واسطه شکاف طبقاتی و روحیه جاه طلبی افرادی است که می خواهند این فاصله را پر کنند.

باید گفت ناصر خاکزاد که نقش آن را نوید محمدزاده ایفا می کند، نمونه ای از خروار است. جوانی که طعم گس و بدمزه فقر را چشیده و با پشت سر گذاشتن یک دوره سخت کودکی و نوجوانی از خانه نمور پائین شهری با کوچه باریکی که وی را از دیدن آسمان آبی محروم ساخته و محیط ناسالمی که او را مستعد یک حرفه آبرومند بار نیاورده است، برای رسیدن به آمال و آرزوهایی که دارد، جامعه را وسیله قرار می دهد.

در هر جامعه ای که فاصله طبقاتی آن به شکل یک ورطه هولناک پدید آمده باشد، زمینه آن برای پرورش چنین افرادی دور از انتظار نیست و وقتی که به وجود آمد و صدمه هایی را به پیکره اجتماع وارد کرد، جز طناب و چوبه دار نمی تواند این لجام گسیختگی را مهار کند!

سعید روستایی انگشت خود را حساب شده روی این موضوع گذاشته است و خلاقیت او در خلق چنین صحنه هایی که بشدت به واقعیت نزدیک است، این هشدار را به ما می دهد که تولید ناصر خاکزاد تا زمانی که تعریف اجتماع و طبقه های آن اصلاح نشود، متوقف نخواهد شد.

کارگردان، تقابل پلیس و مجرم و خشونتی که پلیس در برابر یک خلافکار دارد را تا جایی که سایه سانسور به او اجازه داده، بدون هیچ اغماضی به صحنه نمایش آورده است و در جایی برای اینکه ثابت کند قانون با هیچ فردی تعارف ندارد، دستبند مجرمیت را به دست پلیس هم می زند!

بار مسئولیت سختی که یک پلیس با همه فشارهای روحی و روانی باید متحمل شود و از طرفی هم باید از قانون تمکین کند و هم برای یافتن کوچکترین مدرکی از خطوط قرمز عبور نکند، او را در عمل انجام شده سخت قرار می دهد تا در مقابله با وجدان خویش و وظیفه ای که به او محول شده احساسات را دخیل نکند. ولی با این وجود چنین فردی درست زمانی که باید گزارشی از ماموریت خود بنویسد، دستش می لرزد! و اینجا درمی یابیم قانون هیچ روی خوشی به بی عدالتی نمی دهد و این دقیق ترین بخشی بود که در این فیلم از قلم نیفتاده است.

با این وجود بخشی از موفقیت فیلم را باید مرهون ایده اصلی قصه و فیلمنامه دانست که چکیده ای از مجموعه اتفاقاتی که هر روز در صفحه نشریات میخوانیم را دستمایه خود قرار داده است. از سویی فیلم مثل خیلی از فیلمهای مشابه،  مخاطب را در خماری ریشه یابی اتفاقات نمی گذارد و از همه مهمتر اینکه تا جایی که توانسته، متن فیلم را به ورطه پرگویی گرفتار نکرده است.

تلخ ترین بخش ماجرای «متری شیش و نیم» زمانی است که مخاطب با شخصیت ناصر خاکزاد همزاد پنداری می کند. جایی که مخاطب درست پیش روی احساسات خود قرار می گیرد و به اعماق خویشتن می نگرد و می بیند خمیره چنین فکری که بتواند خوشبختی بی قید و شرطی را به عزیزانش ارزانی دهد، در اوجریان دارد.

شاید اغراق نباشد اگر بگوئیم بسیاری از افرادی که جامعه ای را به تباهی می کشند با چنین بینشی  در دام خلاف گرفتار می شوند. آنها سعی دارند حس پدری و بزرگی عجیبی نسبت به اطرافیان خود داشته باشند و اینکه این تصور در آنها تا به این حد قوی است که احساس می کنند برای جلب محبت اطرافیان، آنها را از امکانات خوب بهره مند کنند و به نحوی از دوران بد و تلخ گذشته عقده گشایی کنند.

آن لحظه ای که ناصر خاکزاد برای آخرین وداع روبروی خانواده خود قرار می گیرد، به این درک می رسد از سهم همه امکاناتی که در اختیار تک به تک نزدیکان خود گذاشته، عوایدی نصیبش نشده است. و او مات و مبهوت زندگی پوچ و بی ارزشی است که برای داشتن آن جامعه ای را به لجن کشانیده.

 

اشتراک گذاری در:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *