بررسی کیفی روند نگارش سریالهای سفارشی در گزارش بانی فیلم

کارشناس اول بِه از ممیّز آخر؛ سفارشی‏ نویسی قاعده دارد!

بانی فیلم – گروه تلویزیون؛ زینب علیپور: با توجه به اهمیت فیلمنامه در یک اثر نمایشی به خصوص سریالهای تلویزیونی که مخاطبان بیشتری را به خود اختصاص می دهد، همواره یکی از دغدغه های کارگردانان و تهیه کنندگان دستیابی به فیلمنامه خوب و مستحکم و جذاب است. از این رو نگارش و ساخت فیلمنامه های مناسبتی و از آن هم مهم تر کارهای سفارشی بسیار حائز اهمیت است.
از آنجایی که ساخت کارهای سفارشی از جمله کارهای پلیسی و پدافند غیر عامل و انتخاباتی که این اواخر هم تعدادی از آنها روی آنتن رفته است، از جمله «غیر علنی»، «شیوع» و «عامل سوم» برای رسانه ای چون تلویزیون دارای حساسیت و اهمیت بسیاری است، از این رو در هنگام نگارش فیلمنامه، لزوم همراهی کارشناسان مربوطه در کنار نویسنده احساس می شود. گرچه یکی از مهمترین وظایف هر نویسنده ای پیش از طرح داستان و فیلمنامه، تحقیق و مطالعه و پژوهش است، اما باز هم حضور کارشناسان و همراهی وی با گروه تولید نه تنها در هنگام تصویربرداری مجموعه مورد نظر، بلکه در هنگام نگارش نیز در کنار نویسنده دارای اهمیت بسیاری است. بنابراین اگر همه اتفاقات در زمان خود بیفتد و کارشناسان از ابتدای شکل گیری طرح و فیلمنامه، نویسنده را همراه کنند، آن مجموعه هنگام پخش کمتر دچار جرح و تعدیل خواهد شد. اتفاقی که برای فخیم زاده در سریال «فوق سری» افتاد و چنان سریالش در هنگام پخش درگیر حذفیات شد که مورد اعتراض کارگردان قرار گرفت.
بر این اساس بانی فیلم در گزارشی به این موضوع پرداخته و نظر تعدادی از نویسندگان را نیز جویا شده تا بررسی کند آیا از زمان شکل گیری طرح و فیلمنامه کارشناسی با نویسنده همراه می شود یا خیر! در شماره قبل نیز مطلب کاملی در این باره داشته و به موضوعات مهمی اشاره کردیم. از جمله اینکه قصه گویی در آثار سفارشی با این توصیف که سفارش دهنده با متریالی کامل اقدام کند وقتی جذاب از آب در می آید که فرصت نگارش و سبک سنگین کردن قصه به نویسنده داده شود و سایر نکات مهمی که به آن اشاره شد.

بهبهانی نیا:
حضور کارشناس کنار نویسنده ضروری است

مسعود بهبهانی نیا یکی از نویسندگان پیشکسوت این عرصه است که تا امروز نگارش سریالهایی چون «ترانه مادری»، «کیمیا»، «نرگس»، «کاراگاهان»، «خاک سرخ» و «خانه پدری» را برعهده داشته است. وی در این باره به بانی فیلم گفت: برخی از این موسسه ها و نهادها و سازمانها اهداف روشنی دارند که دراماتیزه کردن آنها یک مقداری سخت است. بعضی از نهادها و سازمانها مضمون کارشان مربوط به مسائل اجتماعی است، امکان داستان پردازی برایشان به نوعی خیلی راحت تر است. البته به نوعی اهداف در این نوع کارها روشن تر است و شعارهای روشن تری هم دارند. اما تفاوت ناجا با نهادهای دیگر در این است که مضامین اجتماعی و آسیب های اجتماعی می تواند دستمایه قصه ها قرار بگیرد و حوزه فعالیتش جعل و کلاه برداری و از این دست مسائل است که یک زاویه آن روابط انسانی و اجتماعی است. از این رو خیلی به نویسنده امکان پرداخت و دراماتیزه کردن می دهد. به همین دلیل موفق تر هم عمل می کند. وی همچنین ادامه داد: اتفاقا من سالها پیش یک تجربه بدی در این زمینه با شرکت گاز داشتم. منظورم این است که شرکت هایی از این دست، کارهایشان قاعدتا داستان بردار نیست. هرچند ما شغل کاراکتر اصلی را با چنین سازمان هایی مرتبط نشان بدهیم، باز هم نتیجه مطلوبی را بدست نخواهیم آورد. چوتن اگر پیامها روشن باشد، نیازی به داستان گویی نیست.
نویسنده مجموعه «کیمیا» همچنین درباره تحقیقاتی که یک نویسنده پیش از نگارش باید در زمینه مربوطه انجام بدهد، عنوان کرد: معمولا در این نوع کارها کارشناسی که در این حوزه فعالیت دارد، باید کنار فیلمنامه نویس حضور داشته باشد. چون فیلمنامه نویس باید روی بخش داستانی کار کند. یعنی بخشی که دراماتیزه کند و برای بیننده قصه پردازی کرده و کاری کند تا بیننده با کار و داستان درگیر شود. بنابراین باید تخصص خودش را پیش ببرد. به عنوان مثال اگر قوه قضائیه یک کار را پیشنهاد می کند، باید قاضی و وکیل و یا کارشناسی در این زمینه کنار نویسنده قرار بگیرد. به این دلیل که به مواد قانونی آشنایی دارد. بنابراین اینکه ما از یک فیلمنامه نویس توقع داشته باشیم که دوره مسائل مرتبط با داستان را ببیند، غالبا نشدنی است. اما جلساتی که به عنوان مثال در ناجا برگزار شده و از نویسندگان و کارشناسان دعوت می کنند، آنها درباره پرونده های خودشان صحبت کرده و نویسنده ها از لابه لای این صحبت ها قصه درمی آورند. اما با این حال باز هم حضور یک کارشناس در کنار نویسنده مهم است. چون یک سری اصول وجود دارد که نویسنده ها کمتر با آن آشنا هستند. وی در پایان نیز درباره بازتاب این گونه کارها گفت: قصه زمانی برای مخاطب باور پذیر است که شخصیت های آن برای مخاطب ملموس بوده و با داستان هم بتواند درگیر شود و بتواند با شخصیت ها همذات پنداری کند. به عنوان مثال در سریال «کیمیا» موضوع انقلاب و دفاع مقدس دستمایه کار ما بود. وقتی نویسنده بتواند پیامها و برخی مفاهیم را در لا به لای شخصیت ها و داستان و گره ها منتقل کند، مخاطب هم می پذیرد و پس نمی زند. اما اگر در سطح باقی بماند و به صورت شعاری باشد، بیننده را پس می زند. بنابراین پرداخت درست خیلی در فیلمنامه مهم است. یعنی نویسنده نباید از یک زاویه داستان و آدمها را ببیند.

رحمانی:
نویسنده حرفه‏ای صرفاً با تخیلاتش پیش نمی‏رود

سید سعید رحمانی نویسنده مجموعه هایی چون «وفا»، «زخم»، «گمگشته»، «همراز»، «سایه آفتاب»، «معما»، «روز رفتن»، «دریایی ها» و «رسم عاشقی» یکی از فیلمنامه نویسانی است که مجموعه های بسیاری در این زمینه به نگارش درآورده است. وی در این باره به بانی فیلم گفت: من فکر می کنم اغلب کارهایی که در همه جای دنیا نوشته می شود، به نوعی سفارشی است. به هر حال قصه و یا موضوع از جانب کسی سفارش داده می شود. البته من قصه سفارشی کار نمی کنم. اما با موضوعی که پیشنهاد شده کار کرده ام. به عنوان مثال سریال «زخم» که موضوع را سفارش داده و من داستان برایش نوشتم. اتفاقا من برای این کار سه ماه تحقیق کردم. به کلانتری رفته و با مشاوره ها صحبت کردم. همچنین یک سری پرونده های ویژه در این باره مطالعه کردم. جلسات مداوم داشته و با کارشناس ها صحبت کردم. بعد از این همه تحقیق و مصاحبه، بر اساس همان تحقیقات اتود زدم. وی همچنین با اشاره به تحقیقاتی که یک نویسنده باید پیش از نگارش انجام دهد، توضیح داد: تحقیقات به عقیده من سه مرحله دارد. تحقیقات میدانی، کتابخانه ای و مصاحبه ای و فکر می کنم درستش هم همین است که پیش از ورود به قصه نویسنده این مراحل را طی کند. البته زمانی که نویسنده حرفه ای باشد، کمتر به مشکل برمی خورد. اما نویسنده ای که صرفا با تخیلاتش پیش برود، به مشکل برمی خورد. بنابراین نویسنده ای حرفه ای است که پیش از طرح فیلمنامه، تحقیقاتش را انجام داده و بعد نگارش را انجام بدهد.
رحمانی همچنین درباره وظایف نویسنده اذعان داشت: وظیفه من نویسنده است که به سراغ کارشناسان برای تحقیقاتم بروم. چون من مسئول طراحی قصه سالم هستم. باید همان ابتدا و زمانی که قرارداد می بندم، در خواست زمان کافی، بودجه و کارشناس بدهم. وگرنه اگر در همان ابتدای کار به این مسائل اشاره ای نداشته باشم، بعد نمی توانم ادعا کنم که مشکل از جای دیگری بوده است.
من کارهای پلیسی زیاد نوشته ام. اما همواره یکی از کارهایی که پیش از نگارش انجام می دهم، تحقیقات کامل و جامع است. به خصوص در کارهای اجتماعی که کار تحقیقات همواره برعهده خودم بوده است. اما به نظر من در کارهای پلیسی حضور کارشناس همواره کنار نویسنده و کارگردان از ابتدا و در طول کار لازم و ضروری است. وی در پایان نیز افزود: ما نمی توانیم همه چیز را به گردن کارشناسان بی اندازیم. تحقیقات است که می تواند باعث طراحی قصه خوب شود. بنابراین نویسنده در بخش ماهیتی داستان باید تحقیق کند. ضمن اینکه کارشناس هم همراه وی باشد.

کایدان:
در کنار هر نویسنده یک جامعه‏شناس حضور داشته باشد

بابک کایدان یکی از نویسندگان جوانی است که تا به حال فیلم ها و مجموعه های بسیاری را به نگارش درآورده است. از جمله مجموعه های «سقوط یک فرشته» و «خوب بد زشت» که بازپخش آن روی آنتن است.
وی در این باره به بانی فیلم گفت: به هر حال هر نویسنده ای باید پیش از هر کاری روی موضوع مورد نظر تحقیق و مطالعه داشته باشد. البته من معتقدم که نه تنها در کارهای سفارشی بلکه در نگارش هر فیلمنامه ای با هر موضوعی باید یک جامعه شناس در کنار نویسنده قرار بگیرد.
وی همچنین ادامه داد: نویسنده در برخی مواقع به جایی می رسد که یک نفر باید در کنارش باشد تا وی را راهنمایی کرده و به سوالاتی که برایش در موضوعات مختلف پیش می آید، پاسخ بدهد. ضمن اینکه اگر کارشناسان مربوطه هنگام نگارش در کنار نویسنده قرار بگیرند خب خیلی بهتر است تا در اجرا و هنگام پخش جرح و تعدیل شود. البته چون کارشناسان را صداوسیما و تهیه کننده ها انتخاب کرده و آنها در این زمینه تصمیم گیرنده هستند، امیدوارم همه تهیه کنندگان به این موضوع اهمیت داده و به این سمت و سو بروند.
کایدان همچنین درباره کارشناسان کارهای سفارشی بیان کرد: البته گاهی تلویزیون است که مشاورهای مختلفی را در کنار نویسنده ها قرار می دهد. به عنوان مثال من در سریال «سقوط یک فرشته» از راهنمایی ها و مشاوره های آقای برازش بهره گرفتم که خوشبختانه با من خیلی همراه بوده و هر زمان که به سوال و مسئله ای برخورد می کردم، راهنمایی ام می کردند و همراه من بودند. به این دلیل که قصه از حساسیت بالایی برخوردار بود. برای همین هم سریال با سلامت عبور کرد و خوشبختانه با مشکلی روبرو نشد.
نویسنده سریال «احضار» در پایان نیز گفت: در زمانی که زمان کافی برای تحقیق وجود نداشته باشد، کارشناسان به کمک نویسنده آمده و کار کمتر به مشکل برمی خورد. اما در نهایت من معتقدم که باید نویسنده پیش از هر کاری تحقیق کرده و در کنارش نیز یک جامعه شناس حضور داشته باشد.

اشتراک گذاری در:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *