یادداشت یک فیلمساز در باره ژان کلود کاریر

فرزاد موتمن

بعید می دانم که اگر ژان کلود کاریر با خانم نهـال تجدد ازدواج نکرده بود و اقوام ایرانى نمی داشت و به ایران سفر نمی کرد و جلساتى را در کشور ما برگزار نمی کرد و متوجه نشده بودیم که با ادبیات فارسى و بخصوص مولانا آشنائى خوبى دارد، در مرگش ، این هـمه پست و مطلب به اشتراک گذاشته می شد ، چندانکه هـمه ساله فیلمنامه‌نویسان بسیارى ما را ترک می کنند بدون آنکه در اذهـان عمومى جامعه ما آب از آب تکان بخورد.
البته این باعث خوشحالی‌ست که سینمادوستان دارند به یک نویسنده که به قول کاریر “شخصى‌ست که هـمیشه در سایه قرار دارد”توجه نشان می‌دهـند ، اما اطلاعاتى که درباره أو ارائه می‌شوند اغلب غلط اند و تصویر اشتباهى از این سینماگر ارائه می‌دهـند.
بیشتر مطالبى که درباره کاریر به اشتراک گذاشته می‌شوند بر هـمکارى او با بونوئل در فیلمهـائى که طى پانزده سال آخر عمر در فرانسه ساخت، متمرکز هـستند (جالب است که به هـمکارى بونوئل و کاریر در نگارش فیلمنامه یک فیلم پرت و پلا به کارگردانى آدونیس کرو بسال ١٩٧١ به نام “المونژه” هـیچ اشاره اى نمی‌شود) و عمدتاً تصویرى از او به عنوان نویسنده فیلمنامه‌هـاى خاص، ونگارد و روشنفکرانه ارائه می‌کنند، در حالی که هـمکارى کاریر با بونوئل و چند فیلمساز “پیشرو” و “خاص” دیگر در واقع بخش کوچکى از فعالیت‌هـاى سینمائى او را شامل می‌شوند . من کاریر را خیلى دوست دارم اما نه به این خاطر که خاص بود، بلکه بر عکس به این خاطر که بسیار حرفه اى، صنعتى و عملگرا بود.
او با حدود ٣٣٠ پروژه سینمائى و تلویزیونى هـمکارى کرد. براى براى بیش از ١٣٠ فیلم، سناریو نوشت، در سى و چند فیلم به عنوان بازیگر حضور داشت. او هـیچگاه کارش را به نوع خاصى از فیلم محدود نکرد. او در کنار هـمکارى با فیلمسازانى که براى مخاطب خاص‌ترى فیلم می‌سازند،
براى فیلم‌هـاى “تجارى” هـم نوشت. در واقع طولانى‌ترین هـمکارى را نه با بونوئل بلکه با ژاک دراى، سینماگر سینماى معمول فرانسه داشت. کاریر حتى براى چند فیلم رده ب یا درجه دو فیلمنامه نوشت.
او در ژانرهـاى گوناگون (عشقى ، تریلر ، ترسناک ، پلیسى و …) فیلمنامه نوشت. او حتى براى چند “کمدى سبک” هـم فیلمنامه نوشته و اصلاً به هـمین خاطر نویسنده‌اى دوست داشتنى‌ست. حالا چرا اینهـا هـمه مهـم است؟ این حقایق مهـم‌اند زیرا نسل جوان سینه فیل، اطلاعاتش را از هـمین جا در فضاى مجازى می‌گیرد . او اطلاعات تاریخى غلط دریافت می‌کند . این اطلاعات ذهـنیت نابجائى در او پدید مى‌آورند و او با ذهـنیتى بسیار دور از واقعیت فیلم مىبیند و قضاوت میکند و این فاجعه است .
بعضى از کارگردان‌هائى که کاریر برایشان فیلمنامه نوشته:
جى فرانکو ، لوئى مال، ژاک دراى، کریستیان د شالون، روبر بنایون، کریستیان ژیون، میلوش فورمن، مارکو فررى، اریک لومان ، پیتر فلشمان ، ژان کلود بریالى ، آلن کورنو، لوئیس برلانگا ، پاتریس شرو، جوئل سانتونى، فیلیپ دوبروکا، پى یر لارى ، ژان فرانسوا داوى، کلود بینوتو، دانیل بولانژ، فولکر شلوندروف، لوچیانو تاوبى، ژان پل راپینو، آنا ماریا تانو و… بسیارى دیگر.

اشتراک گذاری در:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *